Tăng tốc hành động loại trừ bệnh viêm gan virút và ngăn ngừa ung thư gan

Ngày 28/7 hằng năm được lựa chọn là ngày Thế giới phòng, chống viêm gan vi rút. Năm 2026, Việt Nam chọn chủ đề “Tăng tốc hành động loại trừ bệnh viêm gan vi rút và ngăn ngừa ung thư gan”. Đây là thông điệp trọng tâm của chiến dịch truyền thông cho ngày Thế giới Phòng chống viêm gan vi rút, nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải đẩy nhanh các giải pháp phòng, chống viêm gan vi rút nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng và giảm gánh nặng bệnh tật và tử vong.

Viêm gan vi rút là nguyên nhân hàng đầu gây ung thư gan và là nguyên nhân gây tử vong ngày càng tăng trên toàn cầu. Có năm loại vi rút chính gây viêm gan được đặt tên là vi rút viêm gan A, B, C, D và E. Trong đó, vi rút viêm gan B và C có ảnh hưởng đến sức khỏe con người nhiều nhất. Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 2024, trên thế giới có khoảng 287 triệu người nhiễm vi rút viêm gan B hoặc viêm gan C mạn tính. Hàng năm có khoảng 1,34 triệu trường hợp tử vong có liên quan đến bệnh viêm gan vi rút.

Việt Nam là một trong những nước có tỷ lệ nhiễm vi rút viêm gan B và viêm gan C cao trong khu vực và chịu hậu quả nặng nề do nhiễm vi rút viêm gan gây nên. Ung thư gan đứng hàng đầu trong các bệnh ung thư có tỷ lệ tử vong cao nhất ở Việt Nam; đồng thời, nước ta nằm trong top 10 quốc gia có tỷ lệ mắc và tử vong ung thư gan cao nhất thế giới.

Viêm gan B lây truyền qua đường máu, quan hệ tình dục và từ mẹ sang con. Viêm gan C chủ yếu lây qua đường máu, đặc biệt khi sử dụng chung bơm kim tiêm hoặc các dụng cụ có nguy cơ dính máu; bệnh cũng có thể lây truyền qua quan hệ tình dục hoặc từ mẹ sang con nhưng ít gặp hơn. Đáng lưu ý, viêm gan B và viêm gan C không lây qua các tiếp xúc thông thường như bắt tay, ôm, ăn uống chung hoặc dùng chung bát, đũa. Vì vậy, mỗi người cần có nhận thức đúng để chủ động phòng bệnh, đồng thời không kỳ thị, xa lánh người mắc viêm gan vi rút.

Nhằm dự phòng lây nhiễm viêm gan vi rút, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế khuyến cáo đối với người dân cần tìm hiểu thông tin và trao đổi với nhân viên y tế về xét nghiệm viêm gan B, C và điều trị sớm viêm gan vi rút.

Tất cả phụ nữ mang thai cần được xét nghiệm viêm gan B trong lần khám thai đầu tiên hoặc càng sớm càng tốt trong thời gian mang thai. Tiêm vắc xin viêm gan B đầy đủ cho trẻ theo lịch của Chương trình tiêm chủng mở rộng. Đặc biệt, tăng cường tiêm vắc xin viêm gan B liều sơ sinh cho trẻ trong vòng 24 giờ đầu sau sinh, không trì hoãn liều sơ sinh nếu không có chống chỉ định; tăng cường tư vấn trước sinh để cha mẹ hiểu lợi ích của liều tiêm cho trẻ sơ sinh.

Hiện nay, chưa có vắc xin phòng viêm gan C; dự phòng chủ yếu là tiêm an toàn, truyền máu an toàn, giảm tác hại, không dùng chung kim tiêm/dụng cụ xuyên da và thực hành tình dục an toàn khi có nguy cơ phơi nhiễm máu. Đồng thời, điều trị bằng thuốc kháng vi rút viêm gan C tác động trực tiếp có thể điều trị khỏi trên 95% trường hợp nếu được phát hiện và điều trị đúng.

Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống viêm gan vi rút 28/7, mỗi người dân hãy chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh:

- Tiêm vắc xin viêm gan B, viêm gan A đầy đủ và đúng lịch.

- Xét nghiệm viêm gan B, viêm gan C, đặc biệt ở phụ nữ mang thai và người có yếu tố nguy cơ hoặc mắc bệnh mạn tính.

- Thực hiện truyền máu và các thủ thuật y tế an toàn.

- Không dùng chung kim tiêm, dao cạo, bàn chải đánh răng và các vật dụng cá nhân có nguy cơ tiếp xúc với máu.

- Quan hệ tình dục an toàn.

- Duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, hạn chế rượu bia và các chất gây hại cho gan.

- Tuân thủ điều trị và tái khám định kỳ theo hướng dẫn của nhân viên y tế đối với người đã được chẩn đoán mắc bệnh./.