Phòng, chống bạo lực gia đình là trách nhiệm của toàn xã hội

Gia đình là tế bào của xã hội, là nơi nuôi dưỡng, hình thành nhân cách con người. Một gia đình hạnh phúc là nền tảng quan trọng để xây dựng xã hội ổn định và phát triển bền vững. Tuy nhiên, bạo lực gia đình đâu đó vẫn còn xảy ra với các hình thức như bạo lực về thể chất, tinh thần, kinh tế và các hành vi xâm hại khác. Những hành vi này không chỉ gây tổn hại đến sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của các thành viên trong gia đình mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến trật tự, an toàn xã hội.

Bạo lực gia đình không chỉ là những hành vi đánh đập, hành hạ về thể xác mà còn bao gồm các hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm; cô lập, kiểm soát, gây áp lực tâm lý; cưỡng ép quan hệ tình dục; chiếm đoạt, kiểm soát tài sản hoặc các hành vi khác gây tổn hại về thể chất, tinh thần và kinh tế đối với các thành viên trong gia đình.

Hậu quả của bạo lực gia đình là hết sức nặng nề. Nạn nhân phải gánh chịu những tổn thương kéo dài về thể chất và tinh thần. Trẻ em sống trong môi trường có bạo lực dễ bị ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển nhân cách, kết quả học tập và khả năng hòa nhập xã hội. Bạo lực gia đình còn làm suy giảm các giá trị đạo đức, truyền thống tốt đẹp của gia đình Việt Nam, ảnh hưởng đến trật tự, an toàn xã hội và sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2022 đã quy định rõ trách nhiệm của cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức trong việc phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi bạo lực gia đình. Vì vậy, mỗi người dân cần chủ động tìm hiểu, nâng cao nhận thức pháp luật; xây dựng lối sống văn minh, ứng xử có văn hóa; đồng thời mạnh dạn lên tiếng, kịp thời thông báo cho chính quyền địa phương và cơ quan chức năng khi phát hiện các hành vi bạo lực gia đình.

Bạo lực gia đình thường bắt đầu từ những mâu thuẫn nhỏ không được giải quyết đúng cách, từ những lời nói thiếu kiềm chế, những hành vi áp đặt, sự im lặng kéo dài hoặc tâm lý coi bạo lực là chuyện riêng của mỗi gia đình. Chính sự im lặng, thờ ơ, ngại va chạm có thể khiến nạn nhân tiếp tục bị tổn thương và khiến hành vi bạo lực ngày càng nghiêm trọng hơn.

Tháng hành động quốc gia về phòng, chống bạo lực gia đình năm 2026 với chủ đề “Chấm dứt bạo lực, vun đắp yêu thương”. Đây không chỉ là lời kêu gọi nói không với bạo lực, mà còn là lời nhắc nhở mỗi người cùng chung tay xây dựng gia đình an toàn, bình đẳng, yêu thương. Muốn chấm dứt bạo lực, trước hết cần nhận thức rõ: bạo lực gia đình không phải là chuyện riêng. Bạo lực gia đình là hành vi vi phạm pháp luật, xâm phạm quyền con người, danh dự, nhân phẩm, sức khỏe và tính mạng của thành viên gia đình. Khi bạo lực xảy ra, người bị bạo lực cần được bảo vệ; người gây bạo lực phải được giáo dục, ngăn chặn và xử lý theo quy định; cộng đồng cần có trách nhiệm phát hiện, báo tin, hỗ trợ và không bao che cho hành vi sai trái.

Lên tiếng trước bạo lực gia đình không phải là làm xấu đi hình ảnh của gia đình, mà là hành động cần thiết để bảo vệ sự an toàn, danh dự, nhân phẩm và tính mạng của con người. Sự im lặng có thể khiến bạo lực tiếp diễn, để lại những tổn thương ngày càng nặng nề hơn; còn việc kịp thời lên tiếng, báo tin và hỗ trợ đúng cách sẽ giúp ngăn chặn nguy cơ, bảo vệ người bị bạo lực và tạo cơ hội để gia đình được can thiệp, hàn gắn trước khi quá muộn. Khi phát hiện hoặc chứng kiến hành vi bạo lực gia đình, người dân cần thông báo kịp thời cho Công an xã, UBND xã, trưởng thôn, người có uy tín ở cộng đồng hoặc các tổ chức đoàn thể tại địa phương. Đối với trường hợp liên quan đến trẻ em hoặc cần hỗ trợ khẩn cấp, có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em số 111.

Trong quá trình xử lý mâu thuẫn gia đình, hòa giải ở cơ sở là hoạt động cần thiết, góp phần hàn gắn tình cảm, giúp các bên hiểu đúng và ứng xử đúng. Tuy nhiên, hòa giải không thay thế việc xử lý hành vi bạo lực gia đình theo quy định của pháp luật. Những hành vi gây nguy hiểm đến sức khỏe, tính mạng, danh dự, nhân phẩm; hành vi tái diễn nhiều lần; hành vi đối với trẻ em, phụ nữ, người cao tuổi, người khuyết tật cần được phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời.

Hưởng ứng tháng 6 - tháng cao điểm của các hoạt động về gia đình và phòng, chống bạo lực gia đình, đặc biệt là dịp kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam (28/6/2001 – 28/6/2026), mỗi cơ quan, đơn vị, địa phương cần phát huy sức mạnh cộng đồng trong xây dựng gia đình hạnh phúc. Mỗi cán bộ, đảng viên, hội viên, đoàn viên cần gương mẫu trong đời sống gia đình; mỗi người dân cần quan tâm hơn đến những dấu hiệu bất thường xung quanh mình; mỗi gia đình cần chủ động xây dựng nếp sống văn minh, ứng xử nhân ái, bình đẳng, tiến bộ.

Một lời thăm hỏi đúng lúc, một tin báo kịp thời, một sự can thiệp đúng pháp luật có thể cứu một người khỏi nguy hiểm, cứu một đứa trẻ khỏi tổn thương và giúp một gia đình có cơ hội trở lại bình yên. Hãy cùng nhau lên tiếng để ngăn chặn bạo lực gia đình, vì gia đình hạnh phúc, vì cộng đồng an toàn, vì một xã hội nhân văn và thịnh vượng./.