Một số điểm cần chú ý trong Nghị định số 328/2026/NĐ-CP về phòng, chống tin giả, tin sai sự thật
Ngày 19/8/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 328/2026/NĐ-CP quy định phòng, chống tin giả, tin sai sự thật, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/10/2026. Nghị định quy định về phân loại tin giả, tin sai sự thật; nguyên tắc, trách nhiệm trong phòng, chống tin giả; quy trình xử lý và một số biện pháp phòng, chống tin giả, tin sai sự thật. Những quy định mới đặt ra yêu cầu mỗi người dân cần thận trọng hơn khi tiếp nhận, đăng tải, bình luận và chia sẻ thông tin trên không gian mạng.
Nghị định số 328/2026/NĐ-CP quy định việc phân loại tin giả, tin sai sự thật theo mức độ nguy hại, từ những thông tin có thể tác động nghiêm trọng, trên diện rộng đến an ninh quốc gia, quốc phòng, đối ngoại, trật tự, an toàn xã hội; đến những thông tin xâm hại uy tín, danh dự, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Nghị định cũng phân loại thông tin theo pháp luật về tiếp cận thông tin, gồm thông tin không được tiếp cận, được tiếp cận có điều kiện và được tiếp cận. Vì vậy, không nên đồng nhất mọi thông tin chưa được kiểm chứng với tin giả, tin sai sự thật. Tuy nhiên, khi chưa rõ nguồn gốc, chưa xác định tính chính xác, người dùng mạng xã hội không nên vội khẳng định là đúng để đăng tải, chia sẻ rộng rãi.
Nghị định 328/2026/NĐ-CP thiết lập một quy trình xử lý tương đối rõ đối với thông tin có dấu hiệu giả, sai sự thật. Thông tin có thể được phát hiện thông qua hoạt động giám sát của cơ quan chức năng hoặc từ tin báo, tố giác, phản ánh của cá nhân, cơ quan, tổ chức.
Sau khi tiếp nhận, cơ quan có thẩm quyền tiến hành kiểm chứng, xác minh, làm rõ. Kết quả có thể xác định thông tin là tin giả, tin sai sự thật; xác định thông tin không phải là tin giả, tin sai sự thật; hoặc trường hợp chưa có điều kiện để xác thực. Nếu trong quá trình xác minh phát hiện dấu hiệu tội phạm thì thông tin, vụ việc được chuyển cho cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng theo quy định.
Nghị định 328/2026/NĐ-CP không chỉ quy định trách nhiệm của cơ quan nhà nước mà còn đề cao vai trò của người dân trong việc phát hiện, phản ánh thông tin có dấu hiệu giả, sai sự thật.
Khi phát hiện một nội dung đáng ngờ, người dân có thể báo tin, tố giác, phản ánh thông qua các hình thức như liên hệ trực tiếp, đường dây nóng, cổng thông tin điện tử của cơ quan có thẩm quyền, ứng dụng VNeID hoặc gửi văn bản theo quy định. Cơ quan chức năng có trách nhiệm tiếp nhận và xử lý nguồn tin theo thẩm quyền.
Quy định này đặc biệt có ý nghĩa trong thực tế khi một thông tin sai lệch có thể được lan truyền với tốc độ rất nhanh. Thay vì tranh cãi, bình luận hoặc tiếp tục chia sẻ một nội dung chưa rõ đúng – sai, người dân có thể chủ động phản ánh đến cơ quan có thẩm quyền để được kiểm chứng, xử lý.
Cùng với đó, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo đang khiến việc nhận biết thông tin thật – giả trở nên khó khăn hơn. Hình ảnh, video, giọng nói hoặc nội dung được tạo dựng, chỉnh sửa bằng công nghệ có thể khiến người xem tin rằng đó là một sự việc có thật. Vì vậy, khi gặp những nội dung gây sốc, đặc biệt là thông tin liên quan đến vụ án, tai nạn, thiên tai, dịch bệnh, chính sách mới, người nổi tiếng hoặc cơ quan nhà nước, người dân cần kiểm tra nguồn phát tán, thời điểm đăng tải, đối chiếu với các kênh thông tin chính thống và không nên chỉ dựa vào hình ảnh, video để khẳng định tính xác thực.
Để hạn chế nguy cơ vô tình tiếp tay cho tin giả, tin sai sự thật, mỗi người dân nên hình thành thói quen “3 kiểm tra” trước khi bấm nút chia sẻ:
Một, kiểm tra nguồn: Thông tin do cơ quan, tổ chức nào cung cấp? Có phải nguồn chính thức hay chỉ là tài khoản, hội nhóm không rõ danh tính?
Hai, kiểm tra nội dung: Hình ảnh, video, thời gian, địa điểm có được xác định rõ hay đã bị cắt ghép, chỉnh sửa hoặc lấy từ một sự việc khác?
Ba, kiểm tra tác động: Việc đăng tải, chia sẻ thông tin có thể gây hoang mang, ảnh hưởng danh dự, uy tín, quyền và lợi ích hợp pháp của người khác hoặc gây mất an ninh, trật tự hay không?
Nghị định số 328/2026/NĐ-CP tạo thêm cơ sở pháp lý quan trọng để phòng ngừa, phát hiện, kiểm chứng, cảnh báo và xử lý tin giả, tin sai sự thật, góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức và bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội trên môi trường thông tin.
Để các quy định của Nghị định đi vào thực tiễn, bên cạnh sự vào cuộc của cơ quan quản lý nhà nước, lực lượng chức năng và các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên mạng, mỗi người dân cần nâng cao ý thức trách nhiệm khi tiếp nhận, tạo lập và chia sẻ thông tin.
Mỗi lượt kiểm chứng trước khi chia sẻ là một hành động góp phần ngăn chặn tin giả. Mỗi người dùng có trách nhiệm là một “lá chắn” góp phần xây dựng không gian mạng an toàn, minh bạch và lành mạnh.
