Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - Động lực chính của mô hình tăng trưởng mới

Ngày 18/5 hàng năm được quy định là Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam theo Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025.

Các hoạt động hưởng ứng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam năm 2026 diễn ra từ ngày 12/5 đến 18/5

Ngày 18/5/1963, tại Đại hội Đại biểu Hội Phổ biến Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam toàn quốc lần thứ nhất (tiền thân của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thay mặt Trung ương Đảng và Chính phủ đến dự và chúc mừng; đồng thời, giao nhiệm vụ cho những trí thức trong việc phổ biến khoa học: “Những điều đem phổ biến phải thiết thực, phải chính xác, phải làm sao cho quần chúng có thể hiểu và làm được. Sau khi đã phổ biến, ta phải theo dõi, giúp đỡ quần chúng học tập và áp dụng cho tốt. Nếu chỉ phổ biến rồi bỏ mặc quần chúng, không quan tâm theo dõi họ thực hiện được hay không, kết quả tốt hay xấu, như vậy là thiếu tinh thần trách nhiệm”.

Người yêu cầu: “Các đồng chí phải là những chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng, văn hóa và khoa học, kỹ thuật; phải góp tài góp sức để cải biến bộ mặt xã hội của nước ta, làm cho nhân dân ta sản xuất và công tác theo khoa học và đời sống của nhân dân ta văn minh, tức là khoa học, lành mạnh và vui tươi. Đó là nhiệm vụ rất nặng nề mà cũng rất vẻ vang”. Trải qua 63 năm nhưng những lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn luôn là động lực then chốt của sự nghiệp đổi mới và phát triển, thể hiện tầm nhìn chiến lược sâu rộng của Người về sự nghiệp khoa học và công nghệ của nước nhà. 

Đến năm 2013, Quốc hội Việt Nam thông qua Luật Khoa học và Công nghệ, thống nhất chọn ngày 18/5 là Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Sự kiện này đổi tên thành Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam, theo luật mới có hiệu lực từ tháng 10/2025. Năm 2026 là năm đầu tiên các hoạt động hưởng ứng được triển khai sau khi quy định này được luật hóa. Đây là ngày hội để tôn vinh những người làm khoa học, giới thiệu các kết quả nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất.

Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá chiến lược và động lực trung tâm của phát triển

Thấm nhuần lời dạy của Người, Đảng và Nhà nước ta luôn xác định phát triển khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu, đổi mới sáng tạo là động lực phát triển, chuyển đổi số là xu thế tất yếu. Văn kiện Đại hội XIV xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá chiến lược và động lực trung tâm của phát triển. Trong đó, Văn kiện xác định nhiệm vụ: “Thúc đẩy đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phục vụ, kiến tạo phát triển”, coi đây là động lực then chốt phát triển đất nước, là điều kiện cần thiết để giữ vững độc lập, tự chủ; phát triển đất nước nhanh, bền vững và xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội ở nước ta.

Đồng thời, Việt Nam đang đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam được kỳ vọng sẽ trở thành diễn đàn thường niên kết nối cơ quan quản lý, giới khoa học, doanh nghiệp và xã hội. Đây cũng được xem là cơ hội để thúc đẩy kết nối hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, phát hiện và bồi dưỡng các nhân tố tiêu biểu, qua đó tạo thêm động lực mới cho phát triển khoa học và công nghệ trong giai đoạn phát triển mới của đất nước./.